I. DÜNYA ŞAVAŞI
I. Dünya Savaşı veya Birinci Cihan Harbi, 28 Temmuz 1914 tarihinde Avrupa da başlamış, ancak dünyanın dört bir yanındaki ülkelerin katılması ve diğer kıtalardaki sömürgelere de yayılması nedeniyle "Dünya Savaşı" olarak adlandırılmıştır. 1914 te başlayan savaş 1918 yılında sona ermiştir. 30 Ekim 1918 de Osmanlı Devleti Mondros Mütarekesi ni imzalayarak savaştan çekilmiştir.

I. Dünya Savaşı nda Osmanlı Devleti nin askerî haraketleri Osmanlı Cephesi (Birinci Dünya Savaşı) maddesinde açıklanmaktadır.

Konu başlıkları

1 Olgu
2 Nedenler
2.1 Genel nedenler
2.2 Özel nedenler
2.3 Osmanlı İmparatorluğu
3 Cephe Stratejileri
3.1 Baltık Denizi
3.2 Güney harekat planı
3.3 Almanya Harekatı
3.4 Boğazlar harekatı
4 Genel Cepheler
4.1 Batı Cephesi
4.2 Doğu Cephesi
5 Romanya Cephesi
6 Yemen- Hicaz (Arabistan) Cephesi
7 Sina (Suriye) - Filistin Cephesi
8 Irak Cephesi
9 Makedonya Cephesi
10 Sonuçları
11 Sonuçlanması
12 Kullanılan teknoloji
13 Etkileri
13.1 Askeri kayıplar
14 İlgili Filmler
 

 Olgu 

Birinci Dünya Savaşı, 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın başlarında meydana gelen olay ve gelişmelerin bir sonucudur. Bu bakımdan sebeplerini bu dönemde aramak gerekir. Birinci Dünya Savaşı, Avrupa da dört merkezi devlete karşı, Avrupa ve diğer kıtalarda bulunan yirmi beş devletin giriştiği, o tarihe kadar görülmemiş ilk dünya savaşıdır. I. Dünya Savaşı Avrupa da ittifak veya merkezi devletler diye adlandırılan Almanya, Avusturya-Macaristan, Osmanlı Devleti ile itilaf devletleri diye adlandırılan İngiltere, Fransa, Rusya ve ABD önderliğindeki diğer başka devletler arasında gerçekleşmiştir.

I. Dünya savaşının genel ve özel olmak üzere iki nedeni

 Nedenler 

 Genel nedenler  [değiştir]Fransız İhtilali nin getirdiği yeni anlayış ve görüşler siyasi ve sosyal hayatta büyük değişiklikler yapmıştır. Milliyetçilik düşüncesi özellikle 20. yüzyılın başlarında etkisini göstermeye başlamıştır. 1815 yılında Viyana Kongresi ile Avrupa ya yeni bir statü getirilmiş ve buna göre de güçler dengesi kurulmuştur. Özellikle 1870 Sedan Savaşı ile Alman ve İtalyan birliklerinin kurulması ve bu devletlerin girişimlerde bulunmaları Viyana Kongresi statüsünü ve güçler dengesini büyük ölçüde değiştirmiştir.

19. yüzyıl içinde önem kazanmış diğer bir gelişme de sanayileşmedir. Sanayileşme sonucu sömürgecilik ortaya çıkmış ve büyük devletlerin çıkar çatışmaları Afrika, ve Uzak Doğu ya kadar yayılmıştır. Ham madde ve pazar arayışı hızlanmış, bütün devletler sömürge yarışına girmiştir. Bazı devletlerin siyasi birliklerini geç kurmaları blokların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bloklar hızla silahlanarak yeni bir savaşın ortamını hazırlamıştır.

Avusturya-Macaristan imparatorluğunun veliahdı Ferdinand ın Gavrilo Princip isimli bir Sırplı tarafından öldürülmesi
Milliyetçilik düşüncesi
Sömürgecilik (ham madde ve pazar arayıcılığı)
Avrupa devletleri arasındaki ekonomik ve siyasi rekabet(özellikle de Almanya ve İngiltere arasında)
Aşırı silahlanma hareketi
Doğu Sorunu
I. Dünya Savaşı nın başlamasındaki genel nedenler olarak sıralanabilir.

 Özel nedenler 

Devletlerin izledikleri politikalar ve çeşitli çıkarlar özellikle bu devletleri karşı karşıya getirmiştir. Rekabet ittifak ve itilaf devletleri arasında meydana gelmiştir. Savaş öncesi devletlerin durumdaki sebepler şöyle sıralanılır

Almanya: Siyasal birliklerini kurduktan sonra (1871) ekonomisinde büyük bir canlanma meydana gelmiştir. Birliğini geç kurduğundan dolayı sömürgeciliğe geç başlamıştır. Yeni sömürgeler elde etme ve denizlere hakim olma konularında İngiltere ile rekabete girişmiştir.
İngiltere: Almanya nın siyasal ve ekonomik açıdan güçlenmesinden rahatsız olmuştur. Kendisine rakip olabilecek güçlerden kurtulmak ve Alman birliği ile bozulan Avrupa daki güç dengesini tekrar kurmak istemektedir. Almanya nın denizlerde güçlenmesinden de fazlaca rahatsız olmuştur.
Fransa: 1870 Sedan Savaşı ile Almanya ya kaptırdığı kömür yataklarıyla ünlü Alsace-Loren bölgesini geri almak istemektedir. Bundan dolayı Almanya ya karşı bir düşmanlık içindedir.
Rusya: Panslavizm ilkesi ile Balkanlara yayılmak istemektedir. Ayrıca Rusya, boğazları ele geçirerek Akdeniz e inmek amacındaydı.
İtalya: Sömürgecilikte geri kalmıştır. Amacı yeni sömürgeler ele geçirmenin yanında, eski Roma İmparatorluğu gibi Akdeniz e hakim olmaktır.
Avusturya-Macaristan: En büyük tehlikesi Rusya ve onun destekçisi olduğu Sırbistan dır. Panslavizme ve Balkanlar daki Rus etkisine karşı mücadele etmiştir.
Osmanlı Devleti: Enver Paşa ve arkadaşları oldukça Alman hayranıydılar. Onların düşüncesine göre, savaşı Almanya kazanacaktı. Almanya nın yanında savaşa girilirse daha önce kaybedilmiş olan yerler geri alınabilir, Ege de üstünlük kurularak Yunanistan ın genişleme politikası önlenebilirdi. Savaş, bozulan Osmanlı ekonomisinin düzelmesi için tek çare olarak görülüyordu. Savaşın başında Avusturya nın aracılığıyla, Osmanlı Devleti ile Almanya arasında gizli bir ittifak anlaşması imzalandı.
Daha çok bilgi için: Osmanlı-Alman İttifakı
Bulgaristan: Çanakkale Savaşı nın İttifak Devletleri lehine sonuçlanmasının ardından Doğu Avrupa da daha etkin olmak amacıyla Almanya nın yanında savaşa girmiştir.Bulgaristan ın savaşa girmesiyle bütün İttifak devletlerinin birbirleriyle kara sınırı oluşmuş,ortak cephelere iletilecek silah ve mühimmatın nakliyesi daha ekonomik bir hale dönüşmüştür.
Japonya: Asıl amacı Asya ve Büyük Okyanusta daha fazla toprak ele geçirerek hızla genişleyen sanayisi için hammadde sağlamaktır. Kendi anakarasına en yakın ve en verimli topraklar Alman sömürgesi durumunda olduğu için savaşın İtilaf devletlerine döndüğü anda Almanya ya savaş ilan etmiştir.
ABD: Savaş öncesinde, Avrupa daki savaşa katılma eğilimi içinde olmamıştır. Ancak 1917 yılında yaşanan bazı gelişmeler ABD nin de savaşa katılma kararında etkili olmuştur. 1917 yılından itibaren İngiliz ve Fransız deniz ablukasına karşı Almanya nın giriştiği denizaltı savaşı, Kuzey Atlantik de Amerikan ticari ve yolcu gemilerini de hedef almaya başlamış, Amerika nın Avrupa ticaretine katlanılmayacak ölçüde zarar vermeye başlamıştır. Öte yandan Almanya nın Meksika hükümetini ABD ye savaş açmaya teşvik etmesi de ABD nin Avrupa daki savaşa katılmasında etken olmuştur.Dünya siyasetinde etkin güç olmak isteyen ABD,Almanya nın kışkırtıcı politikalarının ardından İtilaf devletleri bloğunda savaşa girmiştir.ABD savaşa girmeden önce Wilson İlkeleri ni sunup,ksbul edilince savaşa girmiştir.
Sırbistan: Rusya nın panislavist politikaları sonucunda Rus güdümü altında kalan Sırbistan,Büyük Sırbistan ülküsüyle haraket etmiştir. Sırbistan, Avusturya-Macaristan ve Almanya nın savaş ilanından sonra Rusya dan yardım istemiş.Sırbistan ın yardım istediği geri çevirmeyen Çarlık Rusya sı Almanya ve Avusturya-Macaristan a savaş ilan ederek Birinci Dünya Savaşı nın başlatmıştır.
Avusturya Büyük Sırbistan ı kurmak isteyenlere gücünü göstermek üzere 1914 yılı Haziran ayında Bosna da bir manevra yapmaya karar vermiştir. Buna katılmak üzere veliaht Ferdinand da Sarayova ya gelmiştir. Ancak veliaht 28 Haziran 1914 günü bir Sırplı tarafından öldürülür. Bu da I. Dünya Savaşı na yol açan olayın başlangıcı olur. Avusturya bu olaya Sırbistan a savaş açarak karşılık verir. Bunun üzerine Almanya, Avusturya-Macaristan ın, Rusya da Sırbistan ın yanında yer alır. Böylece savaş kısa bir zaman içinde bütün Avrupa yı etkilemiştir.

 Osmanlı İmparatorluğu 

Osmanlı İmparatorluğu nu yöneten İttihat ve Terakki hükümeti 2 Ağustos 1914 günü Almanya ile gizli bir ittifak antlaşması imzalayarak savaşa İttifak Bloku yanında girmeyi taahhüt etmiş ve silahlı kuvvetlerinin genel sevk ve idaresi için bir Alman askeri heyetini yetkili kılmıştır.[1]

Anlaşmadan haberdar olan İngiltere nin, Osmanlı tarafından yaptırılmış olan iki zırhlıyı teslim etmekten vazgeçmesi üzerine 11 Ağustos ta Goben ve Breslau adlı iki Alman zırhlısı Çanakkale Boğazı ndan geçerek İstanbul a gelmiştir. İngiltere nin bu durumu yansızlığın ihlali olarak değerlendiren bir nota vermesi üzerine Alman zırhlıları Osmanlı donanmasınca "satın alınmış" ve gemi mürettebatı fes giydirilerek Osmanlı hizmetine devredilmiştir.

27 Ekim günü Alman zırhlıları Karadeniz e açılmış ve 29 Ekim de Rus limanlarını topa tutarak Osmanlı Devletini fiilen savaşa sokmuşlardır. Savaş ilanı İttihat ve Terakki yöneticileri Enver, Talat ve Cemal in bilgisi dahilinde gerçekleşmiş, buna karşılık Sultan Reşat (V. Mehmet Reşat) ve başbakan Sait Halim Paşa olaydan ancak ertesi gün haberdar olmuşlardır.

30 Ekim günü Rusya Osmanlı Devleti ne savaş açmış, bundan birkaç saat sonra Enver Paşa, Osmanlı Devleti nin Rusya ya savaş ilan ederek savaşa İttifak Bloku yanında girdiğini duyurmuştur. Bu duyurudan sonra İngiltere ve Fransa Osmanlı Devleti ne savaş ilan etmiştir.

Daha çok bilgi için: Osmanlı-Alman İttifakı
Daha çok bilgi için: Yavuz ve Midilli Olayı

 Cephe Stratejileri 

 Baltık Denizi  [değiştir]itifak ve cemiyeti kuruldu ..... ve hem Ruslara silahla cephane yetiştirmek, hem de Almanya nın mesafelerce düz kumluk halinde bulunan Pomeranya kıyılarına, Berlin den 150-200 km uzaklıkta olan yerlere, büyük bir Rus ordusu çıkarmak. Lora Fiser e göre ayrıca üç yere üç ordu çıkarılacak biri asıl çıkış ordusu, diğer ikisi gösteriş ve şaşırtma orduları olacaktır.

Planın esaslarına göre İngiliz donanması, Almanya Frizon (Frize) adalarından Batı da bulunan Bordum adasını ele geçirip onu Çanakkale önündeki Limni, İmroz ve Bozcaada sisam gibi bir üs olarak kullanacak, o bölgede denize dökülen Alman ırmaklarının ağızlarını tıkayacak, Kiel kanalını tahrip edecek ve genel olarak Almanya nın kuzey deniz kıyılarını torpille kuşatacaktır.

 Güney harekat planı 

Lloyd George Planı: Lloyd George planının esası ilkbaharda kuvveti 700 bin kişiye varacak olan yeni birliklerin Fransa da Batı cephesine gönderilmeyip Balkanlar da kullanılmasıdır. Lloyd George ayrıca Türklerin Süveyş kanalına saldırdıkları sırada, Suriye ye 100 bin kişilik bir kuvvet çıkararak 80 bin kişilik Türk ordusunu mağlup etmeyi de düşünmüştür. Böylelikle Suriye ele geçirilmiş ve Kafkasya ile sıkışık durumda bulunan Ruslara yardım edilmiş olunur.

Amiral Fischer Batı cephesini Baltık yolu ile Kuzeyden çevirmeyi, Lloyd George ise aynı işi Balkanlar dan veya Adriyatik kıyılarından yapmayı istemektedir.

 Almanya Harekatı 

JOFR Planı: Bu düşüncede olanlar her şeyi bir kenara bırakarak ilk olarak Almanya yı ezmeyi istemektedirler. Buna klasik düşünce ve plan denilebilir. Bunu isteyenler, elde edilecek bütün kuvvetlerini, yani en çok İngiltere de önce gönüllü sonra mecburi olarak silah altına alınan ve alınacak olan birkaç milyon askerin hepsini veya hemen hepsini Batı cephesine yığmak ve Alman ordusunu kemire kemire ezmek düşüncesindedirler. Bu düşünceler ileri sürenlerin başında Fransız orduları başkomutanı Jofr ile İngiltere İmparatorluk genel kurmay başkanı General (sonra mareşal) Robertson bulunmaktadır.

 Boğazlar harekatı 

Churchill-Hankey in Boğazları Zorlama Planı: Baltık denizine girmek planı da kısmen deniz bakanının düşünceleri arasında olmakla birlikte Churchill, hemen bütün gücünü Çanakkale nin zorlanması üzerinde toplayacaktır. O sırada İngiltere de Osmanlı Devleti, düşmanların en zayıfı sayılıyordu. Osmanli Devleti, Almanya dan damla damla ve adeta kaçak gibi Romanya ve Bulgaristan yolu ile silah ve cephane alabiliyordu, dolayısıyla Türk ün kahramanlığını göz önünde tutmayanlar Boğazları zorlamayı nispeten kolay sayabilirlerdi.
Itilaf Devletleri Çanakkale ye denizden saldırıya girişecekleri sırada Osmanlı Devleti nin durumu onlar açısından böyle bir saldırı için elverişli görüntüdeydi. Osmanlıların Sarıkamış üzerine yaptıkları büyük saldırı bozgunla sonuçlanmıştı. Mısır ı İngilizlerden kurtarmak amacıyla giriştikleri kanal harekatları umulanları getirmemişti. Bu arada balkan devletlerinden Bulgaristan, Romanya ve Yunanistan la Dünya Savaşı nın başlamasından beri bir antlaşmaya varılması için sürüp gelen siyasal görüşmelerden de olumlu bir sonuç alamamıştı.

Bulgarların çekingen davranışı Almanya ile Osmanlı arasında doğrudan bir bağlantının kurulmasını engellediğinden Osmanlı ordusunun yoksun bulunduğu Modern savaş gereçleri ile donatılması da gecikmekteydi.

Bu durum uzlaşma Devletleri nin Osmanlılara karşı bir saldırıya geçmelerine elverişli gibi görünmekteydi. Ne var ki aralarında bu maksatla hazırlanmış bir harekat alanları yoktu. Savaş sonucunun batı cephesinde ve kısa bir zamanda alınacağına inanılmaktaydılar. Üstelik İngiltere nin büyük bir kara ordusu kurmak için giriştiği hazırlıklar da tamamlanmış değildi. Çanakkale üzerine bir saldırı için ilgililer arasında kesin bir antlaşmaya henüz varılmamıştı.

 Genel Cepheler 

I. Dünya Savaşı Cepheleri
   
      Avrupa

Balkanlar   Batı Cephesi
Doğu Cephesi   İtalya Cephesi

Orta Doğu - Osmanlı Cephesi
Kafkasya   Sina ve Filistin   Mezopotamya
Çanakkale   Yemen - Hicaz  İran

      Afrika

Güneybatı Afrika  Batı Afrika   Doğu Africa

Asya ve Pasifik
Tsingtao   Alman Samoa ve Yeni Ginea

     Diğer Cepheler

Atlantik   Akdeniz de Deniz harekatları
Deniz Savaşları   Hava Savaşları
 

 Batı Cephesi 

Ana madde: Batı Cephesi (Birinci Dünya Savaşı)

I. Dünya Savaşı için Almanya nın öngördüğü savaş planı düzeltilmiş Schlieffen Planı ydı. Bu plana göre Belçika üzerinden Fransa nın kuzeydoğusuna ilerleyerek ordan da istikametini güneye çevirerek Alsace - Lorraine bölgesinde Fransız kuvvetlerini kuşatacaktı.

Ancak Belçika kuvvetlerinin beklenmedik direnişi Alman ordularını geciktirmiş, bu gecikme de Fransız ve İngiliz ordularına gerekli manevraları yapma zamanı kazandırmıştır.

Fransa topraklarında cereyan eden daha sonraki savaşlarda her ne kadar Alman birlikleri Paris e 70 km. kadar yaklaşabilmişlerse de sonunda giderek sertleşen direnç ve ağır kayıplarla Schlieffen Planı ndan beklenen sonuca ulaşamamıştır.

ABD nin savaşa katılmasıyla Batı Cephesi nde güçler dengesi Almanya nın aleyhine dönmüş ve ağır baskılar sonucu Alman topraklarına kadar geri çekilmesine yol açmıştır.

 Doğu Cephesi 

Doğu Cephesi Birinci Dünya Savaşı nda Orta ve Doğu Avrupa da yer alan sahnelerden biridir.Rusya nın Almanya nın Prusya bölgesine yaptığı saldırıyla başlar. Ruslar bu saldırıda ağır bir yenilgi alır fakat Almanların bu cepheyi desteklemek için batı cephesindan 2 kolordu ve 1 süvari tümeni çekmesi sonucu batıda Alman ilerlemesi yavaşlar. Rusların bu yenilgisinden sonra Almanya saldırıya geçmiştir. Bu sırada bir Rus ordusu da Avusturya-Macaristan a saldırmış ve Lvov u almıştır. Bu cephe 1914 ten 1917 ye kadar Almanların ilerlemesi ve Prusya nın geri kalanıyla Polonya nın Rusların elinde buluna kesimini alması ve Litvanya,Livonya bölgelerini alması ve Petersburg a yaklaşmasıyla devam eder. Bu zamanda Avusturya da süren savaş ise Rusya nın biraz üstünlüğüyle devam etmiştir. Rusya da iç savaş çıktığından dolayı bu cephe kapanmıştır.

 Romanya Cephesi 

Romanya, 17 Ağustos 1916 da bir anlaşma imzalayarak İtilaf Devletleri nin yanında savaşa girdi. 28 Ağustos da Avusturya ya saldırdı. Bunun üzerine İttifak Devletleri de Romanya ya savaş açtı. Almanya Başkomutanlık Karargahı nda yapılan toplantıdan sonra, 23 Tümenlik bir kuvvetle İttifak Devletleri Romanya ya taarruz etti. Bu kuvvet içinde, Türklerin 6. Kolurdu ya mensup 15. , 25. ve 26. Tümenleri bulunuyordu. İttifak kuvvetleri, 1917 Ocak ayının ilk haftasına kadar bütün Romanya yı ele geçirdi. Türk tümenleri bu harekatta büyük başarı gösterdi. 6. Kolordu nun 26.Tümen i 1917 yılı ortalarında Filistin e kaydırıldı. Rus İhtilali ne kadar Romanya da kalan 6. Kolordu, 42.000 kişilik mevcudundan 19.100 şehit verdi. Meşhur galiçya cephesi buradadır. Bükreş Türk şehitliğinde 500 kadar şehit yatmaktadır.

 Yemen- Hicaz (Arabistan) Cephesi

Halk arasında Yemen cephesi adıyla da anılır. I. Dünya Savaşı boyunca Osmanlı Devleti 4 Tümenlik bir kuvvetle Arabistan daki kutsal İslam şehirlerini korumaya çalıştı. 7. Kolordu nun birer tümeni Hicaz, Asir, San a ve Hudeybe de konuşlandırılmıştı. Uzaklık sebebiyle bu tümenlere yeni asker, malzeme ve silah desteği sağlanamıyordu. 1916 yılında İngilizlerin kışkırtmasıyla, Araplar kendilerini koruyan Osmanlı Kuvvetlerine karşı ayaklandı. Mekke Emiri Şerif Hüseyin, bağımsızlığını ilan etti. Yemen de İmam Yahya Osmanlılara bağlı kalırken Asir de Seyyid İdris de ayaklanmaya katıldı. 1917 Şubatında Hicaz Seferi Kuvvetler Komutanlığı na atanmak üzere, Şam a gelen Mustafa Kemal Paşa, Hicaz ın boşuna savunulmayıp boşaltılmasını istedi. Manevi sebeplerden dolayı bu istek uygulanmadı. Komutanlık ataması da yapılmadı. Bin bir güçlükle Medine yi, Yemen i, Asir in kuzeyini I. Dünya Savaşı sonuna kadar savunan 7. Kolordu Mondros Mütarekesi]] nden bir müddet sonra, 23 Ocak 1919 da teslim oldu.

 Sina (Suriye) - Filistin Cephesi 

 İngilizler 1914 yılı Aralık ayında Türk dostu saydıkları Hidiv Abbas Hilmi Paşa yı yönetimden uzaklaştırarak, Mısır ve Süveyş Kanalı na tamamen egemen oldular. Bahriye Nazırı ve 4. Ordu Komutanı Cemal Paşa nın, 14 Ocak 1915 te 14.000 deveyle iki koldan Süveyş Kanalı na yaptığı harekat (1.Kanal Savaşı) başarılı olamadı. 4 Şubat 1915 te Birüsseba-Gazze ye geri dönüldü.

1916 yılında Süveyş Kanalı nı almak için 2. Kanal Harekatı yapılırken, Mekke Emiri Şerif Hüseyin İngilizlerin kışkırtmasıyla Osmanlı Devletine karşı ayaklandı. Ayaklanmanın bastırılması için 4. Ordu dan bir kısım birlikler Hicaz a gönderildi. Ordunun geri kalan kısmıysa, Gazze-Şeria-Birüsseba hattında savunmaya çekildi. 1917 baharında İngilizler, Gazze ye saldırdı. 1. ve 2. Gazze Savaşları yapıldı. İngilizler Türklerin kahramanca savunması karşısında çekilmek zorunda kaldılar. Takviyelerini artırmaya başlayan İngilizlerin Filistin Cephesinde toplanmaları üzerine, Cemal Paşa nın uyarısıyla Yıldırım Ordularının Irak cephesinde kullanılmasından vazgeçilerek Filistin ve Suriye de kullanılması kararlaştırıldı. Aynı yıl 7. Ordu Komutanlığına atanan Mustafa Kemal Paşa, Yıldırım Ordular Komutanı General Liman von Sanders ile anlaşamadı. Harbin yönetimini tenkit eden iki rapor yazarak 6 Ekim 1917 de komutanlıktan istifa etti. Mustafa Kemal elde kalan birliklerle ancak savunma savaşı yapılabileceğini, Falkenhayn ın saldırıya geçme fikrinin tamamen yanlış olduğunu düşünüyordu. Savaş hazırlıklarını tamamlayan İngilizler, 24 Ekim 1917 de 138.000 askerle taarruza başladılar. Birüsseba-Gazze Savaşı nı kazandılar. 9 Kasım 1917 de[kaynak belirtilmeli] Kudüs düştü.

General Allenby komutasındaki İngiliz kuvvetlerinin Mart 1918 başı ile 18 Mayıs arasındaki Telazur, 1. ve 2. Salt-Amman taarruzları başarıyla durduruldu. Yığınaklarını artıran ve mevcudu 550.000 e yükselen İngiliz ordusunun 19 Eylül 1918 de Filistin de başlattığı taarruz hızla gelişti ve Filistin tamamen İngilizlerin eline geçti. (Nablus Hezimeti)

 Irak Cephesi 

Bu cephe, İngilizlerin petrol sahalarını ele geçirmek amacıyla, 15 Ekim 1914 te Bahreyn i ve 23 Kasım 1914 te Basra yı işgali üzerine açıldı. Yerli askerlerle karışık Osmanlı kuvvetleri işgale karşı koyamadı. İngilizler, İran da Ahvaz ı da ele geçerdiler. 20 Aralık 1914 te, Basra yı geri almak amacıyla cephe komutanlığına atanan, Yzb. Süleyman Askeri Bey aşiretlerden ve gönüllülerden yararlanarak topladığı kuvvetle, 12 Nisan 1915 te taarruz etti. Şuaybiye Savaşında başarılı olamadı ve intihar etti. İngilizler Kutü l Ammare yi de ele geçirip Bağdat ı almak için, General Townshend komutasında saldırdılar. Türk Kuvvetleri, İngilizleri Selman-ı Pak ta durdurdu. Kanlı çarpışmalardan sonra İngilizler, 26 Kasım 1915 te çekildiler. Kut ül Amare de 8 aralık 1915 te kuşatılan İngiliz birlikleri, beş ay süren bir direnişten sonra 28 Nisan 1916 da teslim oldu. General Townshend dahil 13.399 esir alındı.

1916 yılı başında bir kısım İngiliz birlikleri General Townshend in yardımına geldiyse de İran da Hamedan a kadar sürüldüler. İngiliz birlikleri 1917 yılı başında bekledikleri güce ulaştılar. Taarruza geçtiler. 11 Mart 1917 de General Maude yönetimindeki İngiliz birlikleri Bağdat girerken Halil Paşa nın komutasındaki Osmanlı askerleri Bağdat ı boşalttı.

Türk kuvvetlerinin Bağdat ı geri alma teşebbüsü başarılı olamadı. Samerra yı da ele geçiren İngiliz Ordusu, Musul a doğru ilerlemeye başladı. Bağdat ı geri almak için 6. Ordu yla Halep te kurulan 7. Ordu birleştirilerek General Falkenhayn komutasında Yıldırım Ordular Grubu kuruldu. Halep te hazırlıklar sürerken, İngilizler Tikrit e kadar ilerlediler.

1918 yılında aldıkları takviyelerle iyice güçlenen İngiliz birlikleri, petrol yataklarının bulunduğu Musul a giremediler. Ancak, ne yazık ki, Mondros Mütarekesi nin imzalanmasından üç gün sonra 3 Kasım 1918 de, mütarekeye aykırı şekilde burayı işgal ettiler.

 Makedonya Cephesi  [değiştir]Sırbistan ın İttifak Devletlerince işgal tehlikesi belirince, bir Fransız tümeni Çanakkale den getirilerek, 5 Ekim 1915 te Selanik te karaya çıkarıldı. Bir İngiliz tümeniyle bir Fransız tugayı da daha sonra bu birliğe katıldı. Böylece Makedonya cephesi açılmış oldu. 20. Türk Kolordusu ile birtakım Alman ve Bulgar birlikleri İngiliz ve Fransızların karşısında yer aldı. 1916 yılında İngiliz, Fransız ve Sırp askerlerinin sayıları 250.000 e ulaşınca 10. Türk Kolordusu da 17 Kasım 1916 da cepheye geldi. 10 Aralık 1916 da Yb.Şükrü Naili Gökberk komutasındaki 50.Tümen Drama civarında düşmanla savaştı. Cephedeki küçük taarruzların yanında en önemli olay, 11 Aralık 1916 da, Manastır ın İtilaf Devletleri nin eline geçmesidir.

1917 yılı küçük muharebelerle geçti Türk Kuvvetleri Kavala-Serez hattında savaştı. 27 Haziran 1917 de Yunanistan İtilaf Devletleri safında savaşa girdi. 29 Mayıs 1918 de İngiliz, Fransız, Yunan ve Sırp kuvvetleri büyük bir taarruz başlattı. Bulgar ordusu yenildi. 29 Eylül de Bulgaristan, Selanik Ateşkes Antlaşmasını imzalayıp, savaştan çekildi. Topraklarından İtilaf Devletleri ne ait askeri birliklerin geçmesine de izin verdi. İtilaf Devletleri üç koldan Balkanlar da ilerlemeye başladı. Bu kollardan biri İstanbul u hedef almıştı.

 Sonuçları 

Milyonlarca insan hayatını kaybetti.
Dünyanın siyasal sınırları yeniden çizildi.Yeni ülkeler(Polonya,Çekoslovakya,Litvanya,Yugoslavya ve Türkiye)kuruldu.
Osmanlı,Almanya ve Avusturya-Macaristan İmparatorlukları yla beraber Çarlık Rusyası yıkıldı.
Türkye de Cumhuriyet,İtalya da Faşizm,Almanya da Nazizm,Rusya da Komünizm gibi düşünce akımları ortaya çıktı.
En karlı çıkan İngiltere oldu.
İtalya ve Almanya nın istediği başarıyı sağlayamaması ilerde 2.Dünya Savaşı nın çıkmasına neden oldu.
İlk olarak bir savaşta zehirli gaz,tank ve denizaltılar kullanılmıştır.
Cephe gerisinde sivillere olan saldırılar sonucunda "sivil toplum örgütleri" kuruldu.
İlk kez Milletler Cemiyeti kuruldu.

 Sonuçlanması 

İtilaf Devletleri yle tek tek İttifak Devletleri arasında yapılan mütarekelerle çatışmalar resmi olarak sonlandırılmıştır. Bu mütarekeler, Bulgaristan ile 29 Eylül 1918 tarihinde Selanik Antlaşması, Osmanlı Devleti ile 30 Ekim 1918 tarihinde Mondros Ateşkes Antlaşması, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile 3 Kasım 1918 tarihinde Villa Giusti Antlaşması ve Almanya ile 11 Kasım 1918 günü Rethondes Antlaşması dır.

Savaş sonrasında Avrupa da sınırların belirlenmesi için 18 Ocak 1919 tarihinde Paris Barış Konferansı toplanmış ve Almanya ile 28 Haziran 1919 tarihinde Versay Antlaşması, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile 10 Eylül 1919 tarihinde St. Germain Antlaşması, Bulgaristan ile 27 Kasım 1919 tarihinde Neuilly Antlaşması ve Osmanlı Devleti yle 10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Antlaşması ve Macaristan ile 4 Haziran 1919 tarihinde Trianon Antlaşması imzalanmıştır.

 Kullanılan teknoloji

İlk olarak İngilizler tarafından Batı cephesinde tanklar ve zırhlı araçlar kullanılmıştır. Havada ise, ilk kez uçaktan yararlanılmıştır savaş uçakları ve bombardıman uçakları kullanıldı. I. Dünya Savaşı nda hava gücü, daha çok istihbarat elde etme ve düşmanın istihbarat almasını engelleme görevlerinde kullanılmıştır. Tank ve uçaklara karşı olarak da tanksavar ve uçaksavar silahlar geliştirilmiştir

Almanya Ypres Çatışmalarında klor gazı kullanarak tarihteki ilk kimyasal saldırıyı gerçekleştirmiştir. Başlangıçta itilaf devletlerini korkutsa da, gaz maskesi kullanımı ile zehirli gaz saldırıları etkilerini yitirmiştir.

Denizde ise menzili 15 km ye varan savaş gemileri ve denizaltılar kullanılmıştır. İlk denizaltı olarak bilinen Alman U-Botları, ABD nin İngiltere ye insani ve askeri yardım ulaştırmasını engelleyerek itilaf devletlerine ciddi kayıplar verdirmişlerdir

 Etkileri  53 milyon insan kayıp verilmiştir.

 Askeri kayıplar  [

Osmanlı İmparatorluğu

Toplam kayıp asker sayısı: 1.550.000

Çanakkale: 253.896

Kafkasya: 270.000

Körfez: 220.000

Arabistan Yemen: 280.000

Kanal: 280.000

Acem: 20.000

Galiçya-Bulgaristan: 60.000

Alman İmparatorluğu

Toplam kayıp asker sayısı: 3.750.000

Doğu Cephesi : 1.400.000

Batı Cephesi: 2.350.000